Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Добра ведаючы характар свайго мужа, фраў Ашэнвольк пачала падрыхтоўку да задуманай ёй апэрацыі адразу пасьля калядаў. Такім чынам, на пачатку студзеня яна ўпершыню сказала, што яму няблага было б абнавіць гардэроб; напрыканцы месяца яна, скарыстаўшыся нейкаю нагодай, паўтарыла гэта гучней, і па тым, як выцягнуўся яго вечна незадаволены твар, было відаць, што яе пачулі; у лютым яна падсунула яму нейкі каталёг і потым да самага надыходу вясны знаходзіла па ўсёй кватэры старонкі таго каталёгу ў выглядзе папяровых самалёцікаў. У сакавіку яна прызналася, што гер Ашэнвольк, хоча ён ці не, атрымае неўзабаве новую кашулю.

“Але навошта?” – шчыра зьдзівіўся гер Ашэнвольк. – “Я маю дастаткова кашуляў! Зялёная, сіняя ў палоску, шэрая з кішэнямі…”

І ён пачаў загінаць пальцы.

“Гэта старыя кашулі,” – сказала жонка, усьцешаная тым, што яны могуць нарэшце пагаварыць начыстую. – “Ты ўжо пяць гадоў ходзіш у тых самых кашулях, якія мы купілі перад вясельлем Эмі! І забараняеш мне купіць табе новыя!”

У яе вачах стаялі сьлёзы. Гер Ашэнвольк адчыніў шафу і сумленна разглядзеў кожную кашулю на сьвятло. “Ніводнай дзіркі, ніводнае плямы!” – сказаў ён задаволена, дастаў нешта з кішэні і праз імгненьне міма носа фраў Ашэнвольк праляцеў чарговы самалёт з глянцавай паперы.

Фраў Ашэнвольк не здавалася. У красавіку яна паведаміла, што бачыла цудоўныя і недарагія кашулі ў адной вялікай краме ў цэнтры гораду.

“Уяўляю сабе, што гэта за кашулі!” – горка ўсьміхнуўся гер Ашэнвольк і наліў сабе выпіць. – “Ды хіба там бывае нармальнае адзеньне? Усялякае бліскучае ашмецьце для пажылых разьведзеных трансвэстытаў!”

Дзень для пакупкі быў выбраны пагодны і сонечны. Гер Ашэнвольк з агідаю глядзеў на манэкены,
І ён пачаў загінаць пальцы.
якія стаялі за шклом невялікімі групамі і, мяркуючы па іхных абліччах, замышлялі нешта нядобрае. Аднаму такому бамбізу без шкарпэтак прадавачка нацягвала туфлі, і было нешта зьдзеклівае ў вачох гэтага марцыпанавага хлопца. Нават сонечныя зайчыкі на шкле падаваліся геру Ашэнвольку адмысловым рэклямным трукам. Гер Ашэнвольк запаволіў хаду, паспрабаваў уявіць сябе ў новай кашулі і яго перасмыкнула.

“Перастань крыўляцца! Паглядзі лепш на гэты цуд,” – пацягнула яго за рукаў жонка.

Іх якраз абганяла дзяўчына, уся абвешаная пярэстымі поліэтыленавымі пакетамі самых розных памераў – па іх можна было прасачыць, якія модныя крамы яна сёньня ўжо наведала. Пад пахаю ў дзяўчыны была заціснутая скрынка з абуткам, на якой чырванеў пацалунак вялікай травеньскай зьніжкі. Было дзіўна, як гэта дзяўчына ня падае з такімі высокімі абцасамі. Тым ня менш, яна бегла і хутка зьнікла за рогам.

“Як ты мяркуеш, зь якой яна краіны?” – спытала фраў Ашэнвольк.

“Ня ведаю,” – змрочна прабурчэў яе муж і зноў зь нянавісьцю стаў разглядваць вітрыны.

“А я думаю, яна з Расеі!” – пераканана заявіла фраў Ашэнвольк.

Гер Ашэнвольк паморшчыўся.

“Неабавязкова,” – сказаў ён неахвотна і пакруціў верхні гузік. – “Па-першае, з такім самым посьпехам яна можа быць з Мэксыкі. Па-другое, Расея даўно распалася на маленькія краіны, на пятнаццаць маленькіх краінаў, здаецца…”

“Ня можа быць!” – жахнулася фраў Ашэнвольк. – “Бедныя расейцы! Заўжды ў іх нешта здараецца. Неяк гэта прайшло міма мяне”.

“Так, на пятнаццаць,” – з задавальненьнем сказаў гер Ашэнвольк і пачаў загінаць пальцы, ён гэта любіў. – “На ўласна Расею, на Малдову, на Казахстан… Расея, Малдова, Казахстан… ”

Жонка цярпліва чакала, але гер Ашэнвольк ніяк ня мог прыгадаць, якія там яшчэ краіны, і вельмі зьбянтэжыўся. На шчасьце, яны ўжо дайшлі да крамы і ён, прапусьціўшы жонку наперад, з апаскаю ступіў усярэдзіну.

Так, ён і праўда даўно ужо ня быў у вялікіх модных крамах, таму пачуваўся крыху разгубленым.
Расея даўно распалася на маленькія краіны.
Скасавурыўся на жонку – тая ўвайшла сюды, як у храм: адначасова прасьвятленьне на твары і дзелавітасьць, трэба ж заняць найлепшае месца, каб слухаць казаньне. Агледзеў астатніх пакупнікоў, з тымі ўсё было яшчэ горш. Кожны ўваходзіў сюды, як у храм, але многія – як у храм, пабудаваны ў іхны гонар. Падступная, юрлівая, саладжавая, ня надта гучная, ня надта ціхая музыка лілася з кішэняў разьвешанага паўсюль адзеньня. Прадавачкі ўсьміхаліся геру Ашэнвольку, як самаму дарагому госьцю, станікі расшпільваліся ад аднаго толькі погляду, пінжакі, убачыўшы яго, нячутна запляскалі, і ён паказаў ім язык. Асьвятленьне нагадала геру Ашэнвольку адну даволі прыемную гісторыю зь ягонага юнацтва, калі не было яшчэ ніякай фраў Ашэнвольк, а былі німфы і наяды, такія даступныя, заўжды гатовыя зрабіць зьніжку…

Ота Фрыдрых. Самалюбства, 1904

Людзей у краме было багата. Фраў Ашэнвольк рухам садоўніка сабрала зь вешалак пяць ці шэсьць кашуляў і павяла мужа да прымерачных кабінак. Ім давялося пачакаць, пакуль якая-небудзь вызваліцца – колькі хвілінаў яны стаялі разам з засяроджанымі пакупнікамі абодвух палоў. Людзі выходзілі з кабінак успатнелыя, зьнясіленыя, але шчасьлівыя, бы займаліся там невядома чым, некаторыя заходзілі ў кабінкі ўдваіх і нават утраіх, асабліва школьніцы.
І на падлогу падае нечая спадніца.
“Чаму не на занятках?” – калі б гыркнуць так, тут бы адразу стала вальней дыхаць. Усе глядзелі ўніз, на ногі тых, хто ўжо прымерваў рэчы, гер Ашэнвольк таксама паглядзеў туды, прыемнае відовішча: голыя ступакі зь не зусім чыстымі пяткамі, шкарпэткі з надпісам “Панядзелак”, парваныя панчохі, раз – і на падлогу падае нечая спадніца. “Ну вось!” – сказала фраў Ашэнвольк, калі яе муж упершыню адсунуў фіранку. “Табе вельмі пасуе! І ты… ты зусім не падобны на пажылога разьведзенага трансвэстыта!”

“Так, у ёй я падобны на шчасьлівага трансвэстыта!” – пагадзіўся гер Ашэнвольк і зноў схаваўся ў кабінцы. Ну вось, на нейкую хвіліну ён быў адзін. Ды ўсё адно яму здавалася, што нехта за ім назірае.

Фраў Ашэнвольк пачула за фіранкаю звыклую лаянку і зморана ўзьняла вочы ўгару. Яе муж высунуў з-за фіранкі кіслы твар і тут зусім побач, недзе справа ў адной з кабінак нехта дзіка, пранізьліва залямантаваў.

Гэта быў такі крык, ад якога хацелася зараз жа схавацца кудысьці, закапацца з галавою ў пінжакі, станікі, нагавіцы і паліто. Усе, хто стаяў разам з сужонствам Ашэнволькаў, заціснулі вушы, тое самае зрабілі і гер Ашэнвольк з жонкаю, і толькі дзьве школьніцы ў навушніках, якія чакалі сваёй чаргі, як нічога ніякага жавалі нешта, уперыўшыся вачыма долу.

Гер Ашэнвольк асьцярожна адняў рукі ад вушэй. Крык працягваўся, але быў ужо трохі цішэйшы. Фраў Ашэнвольк таксама ачуняла і цяпер спалохана глядзела на мужа. Крычалі зусім блізка, за пару мэтраў ад іх. Гер Ашэнвольк пастаяў крыху, прыслухоўваючыся, а потым падышоў да адной з кабінак і рэзка адсунуў фіранку. І праўда, там, утаропіўшыся ў люстэрка, стаяла і лямантавала дзяўчына, вельмі падобная да той, якую яны бачылі, падыходзячы да крамы. Прынамсі, пакеты, якімі была заваленая кабінка, наводзілі на такую думку. Была тут і скрыначка з абуткам, купленым непадалёку зь вялікай травеньскай зьніжкай, былі і пакеты зь лягатыпам крамы, дзе яны цяпер знаходзіліся. Гер Ашэнвольк дакрануўся да пляча дзяўчыны, тая здрыганулася, але працягвала крычаць – што праўда, усё цішэй і цішэй, але рот яна не закрывала. Твар дзяўчыны быў перакрыўлены жахам, яна неадрыўна глядзела ў люстэрка. Гер Ашэнвольк узяў дзяўчыну за плечы і вывеў з кабінкі.

“Я таксама спачатку трэніруюся перад люстэркам, калі зьбіраюся да стаматоляга”, – ­сказаў гер Ашэнвольк мякка. – “Але вы, здаецца, нешта пераблыталі”.

Каля кабінкі сабраўся натоўп. Добры голас
Крычалі зусім блізка.
Ашэнволька падзейнічаў на дзяўчыну супакойліва. Яе крык перайшоў ва ўсхліпы, а потым яна хутка-хутка загаварыла пра нешта, на зусім незразумелай мове.

“У яе гістэрыка!” – сказала фраў Ашэнвольк. – “Беднае дзяўчо!”

“Трэба даведацца, адкуль яна,” – сказаў гер Ашэнвольк, зьвяртаючыся да ўсіх прысутных. – “Будзеце сьведкамі” – і ён сунуў руку ў сумачку дзяўчыны. Праз імгненьне ў яго руках быў яе пашпарт.

“Republik of Belarus,“ – гучна прачытаў гер Ашэнвольк. – “Цікава, дзе гэта?”

“Бэлярус, Бэлярус…” – пакатала незнаёмае слова ў роце фраў Ашэнвольк. – “Не, не магу ніяк запомніць. Дарагі, давай яна будзе з Малдовы, добра? Малдову я ўжо запомніла”.

“Хтосьці тут размаўляе па-малдоўску?” – зьвярнуўся да замерлай грамады гер Ашэнвольк. Фраў Ашэнвольк глядзела на яго з захапленьнем – які ён ініцыятыўны, разважлівы, строгі, кемлівы, у гэтай незашпіленай на грудзёх кашулі яе муж выглядаў проста богам. Добра, што яна прывяла яго сюды.

“Мяркую, што ёй трэба даць супакаяльнага”, – сказала рабая дама ў белай тэнісцы.

“Я патэлефаную і даведаюся, ці няма ў нас малдоўскага консульства”, – важка прамовіў сівы спадар у трансвэстыцкай кашулі.

“Мы ўжо выклікалі доктара”, – дадала, нібы выбачаючыся, адна з прадавачак, якія прыбеглі сюды, пачуўшы крык.

І тады дзяўчына залямантавала зноў. “У яе стрэс”, – сказала дама ў белай тэнісцы і высмаркалася.

“Яна хворая, так? ” – спытала гера Ашэнволька адна з школьніцаў, навушнікі якой былі жоўтыя ад вушной серы. – “Прыкольна!”

“Яна шопаголік, тыповы шопаголік”, – сказаў гер Ашэнвольк, моршчачыся ад няспыннага крыку.
Belarus. Цікава, дзе гэта?
– “Шопагалізм – гэта такая залежнасьць. Я, здаецца, ведаю, як яе суняць хаця б на трохі”.
Ён схадзіў і прынёс нейкі каталёг, сунуў дзяўчыне пад нос. Тая крычала не змаўкаючы ва ўсю сілу сваіх малдоўскіх лёгкіх, але потым зацікавілася, і з рычаньнем стала гартаць старонкі.

“Вось,” – пасьміхнуўся гер Ашэнвольк. – “У шопаголікаў гэта бывае…”

“Колькі шмотак яна набрала!” – сказала школьніца з зайздрасьцю. -- “Шопагалічка хрэнава!”

Joseph Maclise, Surgical Anatomy, 1850

“Я чытала цэлы раман пра шопаголікаў…” – сказала дама ў тэнісцы. – “Як жа завуць тую пісьменьніцу? Кіншаса? Марэла? Ня памятаю. Але думаю, каб напісаць такі раман, трэба самой…”

“Гэта ўсё ад недахопу сэратаніну ў крыві”, – сказаў спадар у нетрадыцыйнай кашулі. – “Малдаванкам не хапае гармону шчасьця”.

“У іх там проста надта халодна,” – сказала адна з прадавачак.

“Лухта,” – сказаў гер Ашэнвольк, паварочваючыся да жонкі, але той чамусьці нідзе не было відаць. – “Прычыны ўсіх залежнасьцяў трэба шукаць у дзяцінстве. Яе мала любілі, мала гладзілі па галаве. Мала лашчылі…
Яе мала любілі.
Зь пяці год – ніякіх абдыманьняў-цалаваньняў. Баяліся разбэсьціць. Бацькі, я маю на ўвазе. Мама і тата разумелі гэта – і пачуваліся вінаватымі… Гэтаму дзяўчу трэба была пяшчота. Трошачкі пяшчоты і чакалядны мафін па панядзелках”.

“Во-во”, -- сказала школьніца. – “Але нашто ёй столькі шмотак? Яны ж ужо ўвосень выйдуць з моды!”

“Шопаголікам важны ня толькі вынік, ім важны таксама працэс”, – пакачаў галавой гер Ашэнвольк. – “Але найперш факт, падзея – гэта ўзьвялічвае іх ва ўласных вачах. Факт пакупкі… Факт валоданьня… Валоданьне ў пэўнай ступені штучная замена ласкі. Дарэчы, вы ня бачылі маю жонку?”

“Дзе доктар?” – спытала дама ў тэнісцы, зірнуўшы на гадзіньнік.

“Мы праглядзелі відэазапіс”, -- цяжка дыхаючы, прыбегла другая прадавачка. – “Яна была не адна… Гэтая малдаванка ўвайшла ў краму зь сяброўкай. Магчыма, гэта мае нейкае значэньне?”

“Не адна…” – задумаўся гер Ашэнвольк, пазіраючы на дзяўчыну, якая з хрыплымі выкрыкамі гартала каталёг. Ён увайшоў у кабінку і стаў разглядваць люстэрка, потым стаў корпацца ў рэчах малдаванкі. “Не адна…” – паўтарыў ён, “Не адна…” – прасьпяваў ён, “Не адна…” – сказаў ён, разглядваючы этыкеткі на купленых дзяўчынай рэчах і на тых, якія яна толькі зьбіралася мераць.

“Здаецца, доктар не спатрэбіцца”, – прамовіў гер Ашэнвольк і ўсьміхнуўся. Ён прыўзьняў малдаванку пад пахі, паставіў яе перад сабой і, сур’ёзна гледзячы ёй у вочы, сказаў:

“Вам гэта не пасуе, чуеце?”

Вочы малдаванкі расшырыліся.

“Вы зараз жа здымеце гэтую рэч. Гэта ня вашая рэч. Вы здымеце чужую рэч і пашукаеце штосьці, што будзе пасаваць ВАМ. Тое, што пасуе аднаму чалавеку, не абавязкова пасуе іншаму”.

Малдаванка раптам зашаптала нешта, горача, мокра. Дама ў тэнісцы скептычна слухала гера Ашэнволька, абмахваючыся ўласнай пантофляй.

“Вы ня будзеце ёй так зайздросьціць,” – працягваў гер Ашэнвольк,
І ён пачаў загінаць пальцы.
зазіраючы малдаванцы проста ў зрэнкі, -- “Вы, урэшце, маеце зусім іншы памер, ня той, які пазначаны на гэтым цэтліку, ці ня так? Вы зараз жа пойдзеце і здымеце тое, што вам ня трэба!”

Ён падштурхнуў малдаванку да кабінкі і захінуў за ёй фіранку. Крык, які пачуўся адтуль, стаў проста невыносны, але ўсе, заціснуўшы вушы, зь цікавасьцю глядзелі ўніз, на падлогу кабінкі, на белыя ногі ў туфлях на высокім абцасе, якія няўпэўнена тапталіся па дыване. Пэўны час нічога не адбывалася…

“Глядзіце, глядзіце на ногі, іх чатыры!” – закрычала дама ў тэнісцы. – “А каб цябе халера!..”

“Ды не, іх шэсьць!” – перакрыкваючы малдаванку, выгукнуў спадар у моднай кашулі.

Гер Ашэнвольк прысеў на кукішкі перад кабінкай і пачаў загінаць пальцы.
XS
SM
MD
LG