Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Чаму Лукашэнка абараняе Бакіева?


Аляксандр Лукашэнка рэзка нэгатыўна паставіўся да сілавой зьмены ўлады ў Кіргізстане. У чым прычыны такой рэакцыі на падзеі ў далёкай краіне? Чаму ён апраўдвае страляньне па людзях? Навошта Лукашэнка прапанаваў палітычны прытулак былому прэзыдэнту Кіргізстану Бакіеву?


Удзельнікі: дырэктар зарэгістраванага ў Літве Беларускага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў Віталь Сіліцкі і журналіст Вадзім Казначэеў.

Віталь Сіліцкі
Вадзім Казначэеў
Валер Карбалевіч

У чым прычыны такой рэакцыі на падзеі ў далёкай краіне?


Валер Карбалевіч: «Падзеі ў Кіргізстане выклікалі нэгатыўную рэакцыю Лукашэнкі. Ён выступіў у абарону зрынутага прэзыдэнта Бакіева, асудзіў сілавую зьмену ўлады, пакрытыкаваў пазыцыю ЗША і Расеі, якія прызналі новую ўладу Кіргізстану. Чаму такая рэакцыя? Чаму так блізка да сэрца прыняў Лукашэнка лёс Бакіева?»

Віталь Сіліцкі: «Лукашэнка заўсёды адмоўна ўспрымаў сілавое зьвяржэньне дзейных кіраўнікоў. Так ён успрымаў і зьвяржэньне Акаева, Мілошавіча. Лукашэнка — чалавек па натуры контрарэвалюцыйны.

Але ў апошніх кіргіскіх падзеях зьявіўся новы аспэкт. Расея заняла іншую пазыцыю, і Лукашэнка забаяўся. Бо дасюль палітыка Масквы была наступная: на постсавецкай прасторы мы не кантактуем з апазыцыяй, а толькі зь легітымнай уладай. То бок Масква давала гарантыю бясьпекі сваім напаўвасалам. А цяпер, падчас кіргіскіх падзеяў, пазыцыя Масквы зьмянілася. Дарэчы, у Кіргізстане быў зрынуты прэзыдэнт, які прыйшоў да ўлады ў выніку ня вельмі легітымнай рэвалюцыі».

Карбалевіч: «А што, бываюць легітымныя рэвалюцыі?»

Сліліцкі: «Бываюць. Сэрбская рэвалюцыя 2000 году, філіпінская рэвалюцыя былі цалкам легітымнымі. Там апазыцыя атрымала перамогу на выбарах, а потым абараняла яе на вуліцах ад фальсыфікацый. „Памаранчавая рэвалюцыя“, сьветлай памяці, была легітымнай.

А ў Кіргізстане быў вулічны бунт. І галоўная выснова, якую мог зрабіць Лукашэнка з кіргіскіх падзеяў, такая: у выпадку крызісу Масква яго не падтрымае. І спрацоўвае чыньнік страху.
Трагедыя польскага самалёта пад Смаленскам плюс кіргіскія падзеі стварылі псыхалягічны кумулятыўны эфэкт. Сэнс яго ў тым, што ўлада і ўвогуле прэзыдэнцкі час ня вечныя.

У гэтым сэнсе тыдзень быў вельмі стрэсавы. Трагедыя польскага самалёта пад Смаленскам плюс кіргіскія падзеі стварылі псыхалягічны кумулятыўны эфэкт. Сэнс яго ў тым, што ўлада і ўвогуле прэзыдэнцкі час ня вечныя. „Мemento mori“ па галаве. Пачуцьцё неабароненасьці пачало ліцца з усіх каналаў. І гэта ўзрушыла Лукашэнку. Размовы пра ядзерную зброю, пра ўран — гэта таксама адтуль».

Пазыцыя Расеі падчас кіргіскіх падзеяў


Карбалевіч: «Проста Расея і ЗША прызналі палітычныя рэаліі, зьдзейсьнены факт у Кіргізстане. Масква прызнала апазыцыю толькі тады, калі тая стала ўладаю».

Сіліцкі: «Калісьці Масква падтрымала расстрэл у Андзіжане (Узбэкістан)».

Карбалевіч: «Масква падтрымала пераможцу».

Вадзім Казначэеў: «Лукашэнка трымаецца прынцыпу, што трэба падтрымліваць тую ўладу ў іншай краіне, якая ёсьць, незалежна ад таго, якім чынам гэтая ўлада ўтрымліваецца, няхай сабе і з парушэньнем дэмакратычных мэханізмаў. Такога стаўленьня ён патрабуе і да сябе ад Расеі і ад Захаду. Маўляў, я забясьпечваю вам стабільнасьць у Беларусі, транзыт, эканамічнае супрацоўніцтва. А як я ўтрымліваю ўладу, ня ваша справа.

Адсюль яго стаўленьне да кіргіскіх падзеяў. Лёс Бакіева ён прымярае да сябе. Узгадаем, як хваравіта ў літаральным і пераносным сэнсе Лукашэнка ўспрыняў падзеі на Плошчы ў сакавіку 2006 году».

Сіліцкі: «Яшчэ раз пра пазыцыю Расеі. Падчас мінулай „тульпанавай рэвалюцыі“ Масква паводзіла сябе па-іншаму. Яна дала палітычны прытулак Акаеву. Цяпер Расея прызнала зьмену ўлады з энтузіязмам, ухваліла гэты працэс. Прычым зрабіла гэта яшчэ да таго, як там усё стала ясна. Таму што Бакіеў зьехаў на поўдзень краіны, і там былі варыянты».

Казначэеў: «У РФ было рознае стаўленьне да Акаева і Бакіева. З Бакіевым у Масквы адносіны не складаліся».

Сіліцкі: «Але Лукашэнка лічыць, што Расея падчас нейкіх крызісаў павінна такіх, як ён, кіраўнікоў бараніць. А тут высьвятляецца, што ня так. І мэсыдж Масквы падчас кіргіскіх падзеяў можна пачуць і так: калі ты нам не падабаесься, то мы можам дапамагчы апазыцыі».

Карбалевіч: «Лёгіка разважаньняў Лукашэнкі грунтуецца на ідэі сакральнасьці любой улады, і спробы замаху на яе — гэта злачынства».

Як Лукашэнка зьбіраецца абараняцца?


Карбалевіч: «Тое, што Лукашэнка прымярае лёс Бакіева да сябе, відавочна. Пра гэта сьведчыць такая фраза: „Калі б такое адбывалася ў маёй краіне і хтосьці павёў бы людзей пад кулі, мала б такім не падалося. І няма чаго папракаць Бакіева за тое, што ўлада прымяніла сілу, абараняючы сябе. Бо калі ўлада ня можа абараніць сябе і свой народ, то што гэта за ўлада?“ Як можна пракамэнтаваць гэтую фразу? Каму адрасавана пагроза?»

Сіліцкі: «Пасланы мэсыдж: калі што, будзем страляць. Мэсыдж усім: уласнай намэнклятуры, спэцслужбам, каб рыхтаваліся, народу, апазыцыі, Захаду».

Казначэеў: «Лукашэнка даўно і пасьлядоўна праводзіць гэтую лінію, ужывае такія пагрозы. Упершыню такая пагроза прагучала ў 1997 годзе, калі апазыцыя рыхтавала „гарачую вясну“. Тое ж Лукашэнка казаў напярэдадні прэзыдэнцкіх выбараў 2001 году, што войска, сілавыя структуры будуць абараняць свайго прэзыдэнта. У 2005 годзе ён заявіў, што будзе бараніць уладу да апошняга патрона, калі спатрэбіцца, адзін. Набліжаюцца новыя прэзыдэнцкія выбары, і Лукашэнка зноў нагадвае пра гэта. Іншая рэч, наколькі рэальнае такое разьвіцьцё падзеяў».

Навошта Лукашэнка прапанаваў палітычны прытулак Бакіеву?


Карбалевіч: «Бакіеў заявіў, што беларуская ўлада прапанавала яму палітычны прытулак, Але ён ад яго адмовіўся.
Дай бог Бакіеву пазьбегнуць лёсу тых яго папярэднікаў, якім Лукашэнка прапаноўваў палітычны прытулак.
Што стаіць за гэтым рашэньнем беларускіх уладаў? Ці ёсьць тут нейкі палітычны разьлік? Ці гэта проста псыхалягічная рэакцыя Лукашэнкі на зрынутага прэзыдэнта? Хачу нагадаць, што ў свой час Лукашэнка прапаноўваў палітычны прытулак і югаслаўскаму дыктатару Слабадану Мілошавічу, і ірацкаму дыктатару Садаму Хусэйну. Як гэта патлумачыць? Чаму такая дзіўная сымпатыя да зрынутых уладароў?

Сіліцкі: «Сымпатыя цалкам зразумелая. Пасьля францускай рэвалюцыі каралеўскай сям’і Бурбонаў таксама давалі палітычны прытулак каралеўскія двары Эўропы.

Але цяпер ягоныя дзеяньні ідуць насуперак пазыцыі Масквы, якая падтрымлівае іншы бок. Таму гэта ў пэўным сэнсе шпілька Маскве. Але прапанова палітычнага прытулку Бакіеву — гэта сымбалічны крок. Бо практычна Бакіеў наўрад ці захоча хавацца ў Менску без гарантыяў бясьпекі ад Масквы. Бо ў выпадку чаго расейскім спэцслужбам тут дастаць яго будзе лёгка.

Дай бог Бакіеву пазьбегнуць лёсу тых яго папярэднікаў, якім Лукашэнка прапаноўваў палітычны прытулак. Хоць ня лішнім было б адказаць за страляньне па людзях».

Казначэеў: «Сэнс гэтага кроку Лукашэнкі хутчэй псыхалягічны. У яго сымпатыі ня проста да скінутых уладароў, а да скінутых дыктатараў».

Карбалевіч: «Неяк цяжка назваць Бакіева дыктатарам».

Казначэеў: «Усё ў параўнаньні. У параўнаньні з Садамам Хусэйнам і Лукашэнку цяжка назваць дыктатарам. Але паводле нормаў цывілізаваных краін Бакіеў зьяўляецца дыктатарам. Лукашэнка проста праяўляе карпаратыўную салідарнасьць зь людзьмі, якія знаходзяцца ў такім жа статусе, як і ён. Можа, беларускі кіраўнік спадзяецца, што ў выпадку чаго нехта і зь ім праявіць салідарнасьць, дасьць прытулак».

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG