Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Менск, праспэкт Незалежнасьці, 18


Менск, праспэкт Незалежнасьці, 18. Апошні паверх, над аркай трэцяе вакно

Менск, праспэкт Незалежнасьці, 18. Апошні паверх, над аркай трэцяе вакно


Шыльда Свабоды

Менск, праспэкт Незалежнасьці, 18
“На Паддашку” — тут у майстэрні мастака Яўгена Куліка з канца 1960-х і да канца 1980-х падпольна зьбіралася патрыятычная беларуская інтэлігенцыя, адраджалася нацыянальная культура, праводзіліся мастацкія і асьветніцкія акцыі.

“На Паддашку” — пад такім назовам у гісторыю незалежніцкага руху ўвайшла майстэрня мастака Яўгена Куліка ў Менску. Яна сапраўды месьцілася пад дахам дома, з вокнаў якога быў бачны велізарны будынак КДБ. А таму трэба было захоўваць кансьпірацыю, — успамінае гісторык Міхась Чарняўскі:

“У нас быў умоўны знак. Калі там усё спакойна, калі нікога чужога няма, тады Яўген Кулік вешаў на вакно белы ручнік. І мы ўжо глядзелі: ага, ручнік ёсьць, значыць, можна заходзіць. Магчыма, часамі і стукачы заходзілі, але ў прынцыпе іх не было сярод нас”.

“На Паддашку” цягам 20 гадоў, з канца 1960-х, зьбіралася амаль уся нацыянальна-арыентаваная беларуская інтэлігенцыя — пісьменьнікі, артысты, навукоўцы, у тым ліку і сябры гэтак званага акадэмічнага асяродку, разгромленага ўладамі. Касьцяк жа складалі мастакі.

Тут быў свайго кшталту клюб, дзе спрачаліся пра адраджэньне нацыянальнай гісторыі і культуры, пра мастацтва і цэнзуру, тут нараджаліся ідэі асьветніцкіх акцыяў, якія самі тутэйшыя заўсёднікі пасьля і ажыцьцяўлялі.

Канцэптуальнымі выставамі на Паддашку адзначылі юбілеі Казімера Малевіча, Міколы Гусоўскага, Вацлава Ластоўскага, Язэпа Драздовіча. Мастакоў абвінавачвалі ў нацыяналізьме, спрабавалі прымусіць здымаць тыя творы, дзе быў герб Пагоня ці бел-чырвона-белы сьцяг. Беспасьпяхова.

А да тысячагодзьдзя Беларусі, якое ў 1980-м годзе з ідэі Міколы Ермаловіча адзначалі на Паддашку, Яўген Кулік падрыхтаваў паштоўку з “Пагоняй”. Паштоўка праз Польшчу патрапіла ў Лёндан, дзе і была выдадзена беларускай эміграцыяй. Грымнуў скандал, пачаліся допыты, звальненьні з працы. Тым ня меней патрыятычная інтэлігенцыя працягвала культурна-асьветніцкую справу.

А калі пры канцы 1980-х Яўген Кулік атрымаў новую майстэрню на вуліцы Танкавай, таксама на паддашку, дык там зьбіралася ўжо не культурніцкая, а палітычная апазыцыя.
  • 16x9 Image

    Вячаслаў Ракіцкі

    Вячаслаў Ракіцкі – беларускі журналіст, тэатральны і кінакрытык, рэжысэр і сцэнарыст дакумэнтальнага кіно, перакладчык. Кандыдат мастацтвазнаўства. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў і Беларускай асацыяцыі журналістаў. Аўтар Радыё Свабода з 1997 году.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG