Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Праз БССР — да Вялікага Княства Літоўскага?


Герб БССР на “Браме Менску” на Прывакзальнай плошчы

Герб БССР на “Браме Менску” на Прывакзальнай плошчы

Кіраўніцтва Беларусі выяўляе настальгічныя пачуцьці па часах Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Напярэдадні ў канцэртнай залі “Мінск” пад старшынствам кіраўніка прэзыдэнцкай адміністрацыі Ўладзімера Макея адбыўся ўрачысты сход з нагоды 90-годзьдзя ўтварэньня БССР. Падчас пасяджэньня было заяўлена: на пачатку 1919 году быў закладзены падмурак, на якім грунтоўна стаіць сучасная Рэспубліка Беларусь. Нагадаем, што БССР была абвешчаная 1 студзеня 1919 году ў Смаленску.

У звароце да ўдзельнікаў пасяджэньня з нагоды 90-гадовага юбілею БССР Аляксандар Лукашэнка адзначыў: “Абвяшчэньне Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі дазволіла кансалідаваць нацыю, разьвіць сваю самабытную культуру”. Па словах Лукашэнкі, выбітныя посьпехі ў прамысловасьці і аграрнай сфэры, разьвіцьцё навукі і культуры, правядзеньне міралюбівай палітыкі, дасягнутыя ў пэрыяд існаваньня БССР, “былі і застаюцца надзейнай базай для забесьпячэньня рэальнага сувэрэнітэту беларускай дзяржавы”.

Гісторык Валянцін Мазец у такім пільным звароце да часоў абвяшчэньня БССР бачыць станоўчы момант. На яго думку, такім чынам у беларускага кіраўніцтва ўсё больш акрэсьліваецца тэндэнцыя на цікавасьць да гісторыі беларускай дзяржавы. І тое, што акцэнт робіцца найперш на савецкую мінуўшчыну, паводле экспэрта, не азначае, што наступным разам улады не пачнуць капаць глыбейшыя гістарычныя пласты. У якасьці прыкладу Валянцін Мазец прыводзіць выпадак з уласнага досьведу: у сакавіку, напярэдадні 90-годзьдзя ўтварэньня Беларускай Народнай Рэспублікі, ён чытаў лекцыю на тэму ўтварэньня БНР перад актывам БРСМ. Яшчэ год таму пра такі інтарэс немагчыма было нават падумаць:

“Пачакайце, ня ўсё адразу. Усё робіцца паступова. Пазыцыі вяртаюцца крок за крокам. Увогуле да гэтага году хто-небудзь мог прадбачыць, што выйдуць навукоўцы і ва ўрадавай газэце „Советская Белоруссія“ будуць публічна абмяркоўваць праблему БНР? А потым без купюраў (я проста сам вычытваў свой тэкст) будзе надрукаваная гэтая дыскусія ў прэзыдэнцкай газэце? Яшчэ зусім нядаўна такое нельга было нават уявіць. Таму якраз назіраецца вельмі станоўчая тэндэнцыя, і гэта трэба адзначыць. Справа ў тым, што крызіс усё абвастрае. Ня толькі эканамічныя адчуваньні, але і маральна-пачуцьцёвыя. Магчыма, адсюль і гэтая настальгія па сваім мінулым. Спачатку яна сягае на бліжэйшыя дзесяцігодзьдзі. Але потым яна будзе ісьці далей, глыбей, пашырацца. Гэта абсалютна заканамерны працэс. І вяртаньне гістарычнай памяці — гэта лягічная зьява”.

Да юбілею абвяшчэньня БССР беларускія тэлеканалы падрыхтавалі шэраг дакумэнтальных фільмаў. У прыватнасьці, “Сталічнае тэлебачаньне” паказала стужку “Гісторыя БССР”, а ОНТ — “Зваротны адлік”. З заявамі на гэты конт выступілі многія афіцыйныя чыноўнікі. У прыватнасьці, старшыня Палаты прадстаўнікоў Уладзімер Андрэйчанка падзею 90-гадовай даўнасьці паводле важнасьці параўнаў з абвяшчэньнем Беларускай Народнай Рэспублікі. Па словах Андрэйчанкі, першая спроба абвясьціць незалежнасьць Беларусі 25 сакавіка 1918 году пацярпела няўдачу перадусім з-за таго, што фактычна ўлада на тэрыторыі краіны тады належала нямецкім акупантам.

Як лічыць сьпікер парлямэнту, па сутнасьці абвяшчэньне ў Смаленску часовым рабоча-сялянскім урадам Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь перасьледавала тыя ж мэты, што і ў выпадку з БНР — рэалізаваць імкненьні беларусаў да нацыянальнай самастойнасьці.

Як кажа гісторык Валянцін Мазец, само па сабе жаданьне дзяржавы нарэшце павярнуцца да гістарычнай мінуўшчыны — няхай сабе і праз зварот да савецкай гісторыі — мае станоўчы эфэкт:

“Улічваючы тое, што кіраўнік адміністрацыі прэзыдэнта Макей ня толькі свой даклад чытаў, але, калі адрываўся ад паперкі, на добрай беларускай асобна рабіў камэнтары, то ў мяне такое адчуваньне, што ў адміністрацыі прэзыдэнта устойлівыя тэндэнцыі на зварот да ўмацаваньня дзяржаўнасьці. Як прафэсійны гісторык я адсочваю ўсе тыя тэндэнцыі, якія адбываліся. Прынамсі яшчэ год таму, калі рыхтавалі канфэрэнцыю да юбілею Кастрычніцкай рэвалюцыі, то тэндэнцыі былі зусім іншыя. А вось калі зьмянілася кіраўніцтва адміністрацыі прэзыдэнта, то і памянялася карэнным чынам тэндэнцыя”.



Напярэдадні новага 1919 года ў тагачасным беларускім Смаленску сабраліся прадстаўнікі партыйных арганізацый. Па выніках зьезду было прынятае рашэньне аб абвяшчэньні былой Заходняй камуны самастойнай Савецкай Рэспублікай Беларусь. Гэты зьезд афіцыйная гісторыя лічыць кропкай адліку ў фармаваньні беларускай дзяржаўнасьці.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG